Pizza to jedno z najchętniej wybieranych dań na całym świecie – doskonała na rodzinne spotkania, imprezy ze znajomymi i spokojne wieczory w domu. Choć większość z nas kojarzy ją z Włochami, skąd tak naprawdę pochodzi pizza? I jaka jest jej historia? Okazuje się, że jest ona o wiele starsza i bardziej fascynująca, niż moglibyśmy przypuszczać. W momencie, w którym powstała znana nam wersja pizzy z sosem pomidorowym, mozzarellą i bazylią, istniały już proste placki z różnymi dodatkami, które były spożywane w różnych kulturach na całym świecie. Zanim jednak zagłębimy się w to, czym pizza jest dzisiaj, warto cofnąć się do jej początków, aby odkryć, jak zmieniała się na przestrzeni wieków. Obecnie mamy niezliczone rodzaje pizzy – od klasycznej Margherity, przez neapolitańską i rzymską, po amerykańskie, puszyste wersje oraz lokalne interpretacje w różnych krajach. Chociaż różnią się one ciastem, dodatkami, metodą wypieku i sposobem podania, jedno je łączy: mają być pyszne i służyć łączeniu ludzi przy stole. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak pizza, która początkowo była daniem dla ubogich, stała się światową ikoną kuchni i skąd tak naprawdę pochodzi, zapraszamy do dalszej lektury!
Starozytne korzenie pizzy
Zanim pojawiło się pytanie, skąd wywodzi się pizza w znanej nam dziś formie, warto cofnąć się do czasów starożytnych. Już w Egipcie, Grecji i Rzymie przygotowywano płaskie placki z mąki, które wypiekano na gorących kamieniach lub w prymitywnych piecach. Posypywano je ziołami, polewano oliwą, dodawano ser, a czasem także warzywa czy mięso. Były proste, sycące i łatwo dostępne – idealne jako pożywienie dla żołnierzy, robotników i zwykłych mieszkańców miast. W starożytnej Grecji popularne były placki z oliwą, ziołami i serem, które pod względem idei bardzo przypominały późniejsze wersje pizzy. To właśnie takie greckie „placki z oliwą” mogły stać się jedną z inspiracji dla rozwoju tego dania na terenach dzisiejszych Włoch. Rzymianie również mieli swoje odmiany płaskich chlebów z dodatkami, które jadano zarówno w wersji ubogiej, jak i bardziej wystawnej. Można więc powiedzieć, że zanim powstała prawdziwa włoska pizza z sosem pomidorowym i mozzarellą, istniała cała rodzina prostych placków w różnych kulturach. Każda z nich dorzuciła do historii po trochu – od egipskich chlebów, przez greckie placki z oliwą, po rzymskie wypieki z dodatkami. Dzięki temu, gdy w końcu pizza narodziła się w Neapolu, miała już za sobą długą, starożytną tradycję.
Narodziny pizzy we Wloszech, szczególnie w Neapolu
Kiedy zastanawiamy się, z jakiego miasta pochodzi pizza, większość osób bez wahania odpowiada: z Neapolu – i tym razem to skojarzenie jest bardzo trafne. W XVIII i XIX wieku, właśnie w Neapolu, proste, płaskie placki zaczęły przybierać formę, którą dziś nazywamy pizzą. Do ciasta zaczęto dodawać sos z pomidorów, które wcześniej budziły nieufność w Europie. Pomidory trafiły na nasz kontynent już w XVI wieku, ale dopiero w XVIII stuleciu kuchnia neapolitańska odważnie wprowadziła je do codziennych potraw. Połączenie cienkiego placka, pomidorów, sera i ziół okazało się strzałem w dziesiątkę – tanim, sycącym i niezwykle smacznym jedzeniem dla mieszkańców tętniącego życiem portowego miasta. Jednym z ważnych momentów w historii pizzy była wizyta królowej Małgorzaty Sabaudzkiej w Neapolu w 1889 roku. To właśnie wtedy pizzaiolo Raffaele Esposito przygotował dla niej specjalną kompozycję, która przeszła do historii. Powstała pizza w barwach włoskiej flagi: czerwony sos z pomidorów, biały ser mozzarella i zielona bazylia. Tak narodziła się Margherita – jedna z najbardziej znanych nazw pizzy na świecie. Choć dziś znajdziemy niezliczone odmiany tego dania, od neapolitańskiej po amerykańską, to właśnie tam, w Neapolu, ukształtował się wzorzec „nowoczesnej” pizzy, który do dziś jest punktem odniesienia dla miłośników tego dania na całym świecie.
Pizza na swiecie – rozprzestrzenianie sie tego dania
Gdy pizza podbiła już serca mieszkańców Neapolu, szybko zaczęła wykraczać poza granice miasta. Najpierw rozprzestrzeniła się na inne regiony Włoch, gdzie lokalne tradycje i dostępne produkty wpływały na sposób jej przygotowania. Na południu królowały proste wypieki z pomidorami i oliwą, w Rzymie popularność zyskała pizza na cienkim, chrupiącym cieście, podawana często „al taglio”, czyli na kawałki, a na Sycylii – grubsza, prostokątna pizza z bogatymi dodatkami. Każdy region miał własny pomysł na to samo danie, co jeszcze bardziej urozmaiciło jego historię. Wraz z falą emigracji Włochów pizza zaczęła wędrować dalej – do Europy, a przede wszystkim do Stanów Zjednoczonych. W USA pojawiły się pierwsze pizzerie, a po II wojnie światowej pizza dosłownie wystrzeliła z popularnością. Amerykanie pokochali ją tak mocno, że stworzyli własne style i odmiany: słynną Chicago-style pizza na grubym cieście, bardziej serową i treściwą, czy liczne wariacje z dużą ilością dodatków. Z czasem pojawiły się też śmiałe interpretacje, jak kontrowersyjna dla wielu pizza hawajska z ananasem, która do dziś budzi skrajne emocje. Dziś pizza ma niezliczone oblicza: klasyczna pizza neapolitańska z miękkim brzegiem, pizza rzymska o cienkim spodzie, pizza sycylijska na grubszym cieście, czy lokalne wynalazki w różnych krajach, dopasowane do lokalnych smaków i składników. To właśnie ta zdolność do adaptacji sprawiła, że pizza z dania prostego i ulicznego stała się globalną ikoną – rozpoznawalną i kochaną niemal wszędzie, ale wciąż trochę inną w każdym miejscu na świecie.
Pizza w Polsce – jak dotarla do naszego kraju?
Choć dziś pizza jest dla nas czymś zupełnie oczywistym, jej droga do Polski była dość długa. Pierwsze pizzerie zaczęły pojawiać się jeszcze w czasach PRL, głównie w większych miastach, ale często serwowały one dania jedynie „inspirowane” pizzą – na grubym cieście, z żółtym serem i ograniczonym wyborem dodatków. Mimo to już wtedy pizza kojarzyła się z powiewem Zachodu, czymś trochę egzotycznym i wyjątkowym, czym chętnie zastępowano tradycyjne obiady, zwłaszcza podczas wyjść do miasta.Prawdziwy boom na pizzę przyszedł w latach 90., kiedy otwierało się coraz więcej pizzerii, najpierw w dużych miastach, a potem również w mniejszych miejscowościach. Z czasem zaczęły pojawiać się lokale inspirowane włoską tradycją, z piecami opalanymi drewnem, cienkim ciastem i oryginalnymi składnikami. Dziś w Polsce można bez problemu zjeść prawdziwą włoską pizzę – od neapolitańskiej, przez rzymską, po lokalne wariacje. Pizza trafiła do centrów miast, galerii handlowych, food trucków i naszych domów, stając się jednym z najbardziej lubianych dań w kraju. W szczególności pizza włoska na Ochocie oraz w okolicach Starej Miłosnej zyskała ogromną popularność, przyciągając miłośników autentycznych smaków z Włoch.
Pizza w dzisiejszych czasach – globalny fenomen
Dziś pizza to prawdziwy globalny fenomen – znajdziemy ją zarówno w sieciach fast food, małych osiedlowych lokalach, jak i eleganckich restauracjach serwujących wykwintne wersje tego dania. Jest obecna na ulicach Nowego Jorku, w neapolitańskich pizzeriach z wielopokoleniową tradycją, w barach tapas, food truckach, a nawet w hotelach fine dining. Stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli kuchni na świecie – prostym, a jednocześnie niezwykle różnorodnym. Pizza jest dziś dosłownie „dla każdego” – od najprostszych wersji dostępnych na każdą kieszeń, po warianty premium z dodatkiem trufli, szafranu, wysokiej jakości włoskich wędlin czy długo dojrzewających serów. Można ją zamówić w kilka kliknięć z dostawą do domu, wybrać wersję na grubym, cienkim, bezglutenowym cieście, wegańską, wegetariańską lub mocno mięsną. Ogromną rolę w jej popularności odgrywa też internet – media społecznościowe pełne są zdjęć idealnie wypieczonych brzegów, ciągnącej się mozzarelli i kreatywnych kompozycji smakowych. Blogi kulinarne, filmiki z przepisami i recenzje pizzerii sprawiają, że pizza stała się nie tylko jedzeniem, ale też elementem kulinarnej kultury i stylu życia. Dzięki temu wciąż się zmienia, inspiruje i nie wychodzi z mody. Pizzeria w Warszawie obok Wesołej, doskonale wpisuje się w ten trend, oferując nie tylko wyjątkowe smaki, ale także atmosferę, która przyciąga coraz większą liczbę gości.
Choć pizza ma korzenie sięgające starożytności, to dziś trudno wyobrazić sobie świat bez tego dania. Pizza stała się częścią naszej codzienności – łączy ludzi przy wspólnym stole, dostosowuje się do lokalnych smaków, zmienia formy, ale zawsze oferuje jedno: prostą przyjemność jedzenia czegoś pysznego. Jej różnorodność sprawia, że nigdy nie wychodzi z mody – od klasycznej Margherity, przez neapolitańskie wypieki, po nowoczesne, kreatywne kompozycje. Jeśli po tej historii masz ochotę spróbować prawdziwej włoskiej uczty, np. na Pradze Północ, pizza w pizzerii Pe-Pe będzie idealną opcją. To miejsce, w którym tradycyjne receptury, najwyższej jakości składniki i pasja do włoskiej kuchni spotykają się na jednym cieście. Wpadnij do nas lub zamów online i przekonaj się, jak smakuje pizza, która ma za sobą nie tylko wyjątkowy przepis, ale i fascynującą historię.